Transformacje słowotwórcze, czyli angielskie word formation, polegają na zmianie słowa bazowego w taką część mowy, która pasuje do zdania. W zadaniach egzaminacyjnych liczy się nie tylko znajomość przyrostków i przedrostków, lecz także analiza tego, co znajduje się przed luką i po niej.
Rodziny wyrazów – szybka pomoc
Poniższa tabela pokazuje często spotykane formy. Nie każda rodzina wyrazów ma wszystkie warianty, dlatego zawsze trzeba sprawdzić znaczenie i budowę całego zdania.
| Słowo bazowe | Rzeczownik | Czasownik | Przymiotnik | Przysłówek |
|---|---|---|---|---|
| success | success | succeed | successful | successfully |
| beauty | beauty | beautify | beautiful | beautifully |
| danger | danger | endanger | dangerous | dangerously |
| happy | happiness | — | happy | happily |
| quick | quickness | quicken | quick | quickly |
| create | creation | create | creative | creatively |
Transformacje angielski – ćwiczenia
Uzupełnij każdą lukę odpowiednią formą słowa podanego w nawiasie. Zwróć uwagę na część mowy potrzebną w danym miejscu.
- The scientist’s _______ helped the team solve the problem. (ANALYSE)
- It was _______ of him to ignore the warning signs. (RESPONSIBILITY)
- The new timetable has improved the _______ of the service. (RELIABLE)
- She answered the interviewer’s questions very _______. (CONFIDENCE)
- The museum has introduced several _______ programmes for children. (EDUCATE)
- Their sudden _______ surprised everyone in the office. (ARRIVE)
- This material is highly _______ and can be used outdoors. (DURABILITY)
- The manager spoke about the need for greater _______ between departments. (COOPERATE)
- His explanation was too _______ for the audience to follow. (TECHNIQUE)
- The company plans to _______ its customer database next year. (MODERN)
- Regular exercise can _______ your heart and muscles. (STRONG)
- We were impressed by the _______ of the local volunteers. (GENEROUS)
Rozwiązania z wyjaśnieniami
Sprawdź nie tylko samą odpowiedź, ale też funkcję, jaką pełni ona w zdaniu.
- analysis – po dzierżawczym „scientist’s” potrzebny jest rzeczownik oznaczający czynność lub jej rezultat.
- irresponsible – po konstrukcji „It was … of him” używamy przymiotnika opisującego zachowanie. Przedrostek „ir-” tworzy znaczenie przeciwne.
- reliability – po przedimku „the” i przed wyrażeniem „of the service” potrzebny jest rzeczownik.
- confidently – forma opisuje sposób, w jaki odpowiedziała, dlatego potrzebny jest przysłówek z końcówką „-ly”.
- educational – słowo określa rzeczownik „programmes”, więc musi być przymiotnikiem.
- arrival – po „their sudden” potrzebny jest rzeczownik. Końcówka „-al” tworzy nazwę zdarzenia.
- durable – po „is highly” występuje przymiotnik opisujący materiał.
- cooperation – po „greater” potrzebny jest rzeczownik oznaczający relację lub proces współpracy.
- technical – forma opisuje rzeczownik „explanation”, dlatego używamy przymiotnika.
- modernise – po „plans to” występuje czasownik w formie podstawowej. „Modernise” oznacza unowocześnić.
- strengthen – po czasowniku modalnym „can” używamy bezokolicznika bez „to”, czyli podstawowej formy czasownika.
- generosity – po „the” oraz przed „of the local volunteers” potrzebny jest rzeczownik abstrakcyjny.
Jak rozpoznawać potrzebną formę?
Przed wpisaniem odpowiedzi sprawdź kilka sygnałów gramatycznych. Najczęściej wskazują one, jaką część mowy trzeba utworzyć:
- Przedimek lub określenie dzierżawcze – „a”, „an”, „the”, „my” czy „their” często zapowiadają rzeczownik.
- Rzeczownik po luce – gdy luka stoi bezpośrednio przed rzeczownikiem, zwykle potrzebny jest przymiotnik.
- Czasownik po luce – po czasownikach posiłkowych, takich jak „can”, „must” lub „will”, używa się podstawowej formy czasownika.
- Określenie sposobu wykonania czynności – jeśli wyraz odpowiada na pytanie „jak?”, najczęściej potrzebny jest przysłówek z końcówką „-ly”.
- Znaczenie przeciwne – przedrostki „un-”, „in-”, „im-”, „ir-” i „dis-” mogą tworzyć zaprzeczenia, ale ich wybór zależy od konkretnego słowa.
Najpierw rozpoznaj część mowy, a dopiero potem dobieraj końcówkę lub przedrostek. Takie podejście ogranicza błędy wynikające z mechanicznego dopisywania „-ly”, „-ness” albo „-tion”.