Czasowniki frazowe z make łączą czasownik z partykułą i często tworzą znaczenie, którego nie da się odgadnąć z tłumaczenia każdego słowa osobno. Najważniejsze przykłady to make up, make out, make for i make do. Pamiętaj też, że make jest czasownikiem nieregularnym: make – made – made.
Czym są phrasal verbs z make?
Czasownik frazowy składa się z czasownika oraz krótkiego słowa, najczęściej przysłówka lub przyimka. Razem tworzą wyrażenie o nowym znaczeniu. Na przykład make up a story oznacza „zmyślić historię”, a nie po prostu „zrobić coś do góry”.
Dlatego najlepiej uczyć się całych połączeń, a nie osobno słów make i up. W czasie przeszłym zachowuje się on jak czasownik nieregularny: make up zmienia się w made up, a nie w niepoprawne maked up.
Rozdzielne i nierozdzielne czasowniki frazowe
W przypadku czasownika rozdzielnego dopełnienie może stać po całym wyrażeniu albo między czasownikiem a partykułą. Gdy dopełnieniem jest zaimek, musi znaleźć się w środku. To tak zwana reguła „kanapki zaimkowej”:
She made up the story. → She made the story up.
She made it up. ✅
She made up it. ❌
W czasownikach nierozdzielnych dopełnienie pozostaje po całym wyrażeniu. Poniższa tabela pomaga szybko sprawdzić najczęstsze konstrukcje:
| Phrasal verb | Znaczenie | Typ |
|---|---|---|
| make up | zmyślić, pogodzić się | rozdzielny |
| make out | rozpoznać, zrozumieć, całować się | rozdzielny |
| make over | przekształcić, zmienić wygląd | rozdzielny |
| make into | zmienić coś w coś innego | rozdzielny |
| make for | zmierzać do, prowadzić do | nierozdzielny |
| make of | sądzić, rozumieć | nierozdzielny |
| make off with | ukraść i uciec | nierozdzielny |
| make do with | zadowolić się tym, co jest | nierozdzielny |
Przy dłuższych konstrukcjach, takich jak make up for czy make off with, warto zapamiętać całe wyrażenie. Sama znajomość znaczenia make up nie wystarczy, aby poprawnie użyć make up for.
Najczęstsze phrasal verbs z make
Make up – zmyślić albo pogodzić się
Make up ma kilka częstych znaczeń. Może oznaczać wymyślenie informacji, pogodzenie się po kłótni, a w określonych konstrukcjach także wykonanie czegoś w ramach przeprosin.
He made up an excuse for being late. – Zmyślił wymówkę na spóźnienie.
They argued yesterday, but they made up this morning. – Wczoraj się pokłócili, ale dziś rano się pogodzili.
W wyrażeniu make up your mind chodzi o podjęcie decyzji: Make up your mind before we leave. – Zdecyduj, zanim wyjdziemy.
Make out – rozpoznać, zrozumieć lub całować się
Znaczenie make out zależy od kontekstu. Można użyć go, gdy coś jest słabo widoczne, słyszalne lub czytelne. W języku potocznym oznacza też całowanie się, a w niektórych zdaniach – radzenie sobie w sytuacji.
I could hardly make out the words on the sign. – Z trudem mogłem odczytać słowa na znaku.
How did you make out at the interview? – Jak ci poszło na rozmowie kwalifikacyjnej?
W znaczeniu romantycznym make out oznacza intensywne całowanie się: They were making out in the back row. – Całowali się w ostatnim rzędzie.
Make for – kierować się do czegoś lub powodować skutek
Make for jest nierozdzielne. Może oznaczać przemieszczanie się w określonym kierunku albo tworzenie warunków prowadzących do danego rezultatu.
When the alarm rang, everyone made for the exit. – Gdy zabrzmiał alarm, wszyscy ruszyli do wyjścia.
Good communication makes for a better working relationship. – Dobra komunikacja sprzyja lepszym relacjom w pracy.
Make do with – radzić sobie tym, co się ma
Tego wyrażenia używamy, gdy dostępna opcja nie jest idealna, ale trzeba się nią zadowolić.
We have no fresh bread, so we’ll have to make do with crackers. – Nie mamy świeżego chleba, więc musimy zadowolić się krakersami.
Make of – sądzić o czymś, rozumieć coś
Make of służy do pytania o opinię lub próbę zinterpretowania sytuacji. Często pojawia się w pytaniu What do you make of…?
What do you make of the new manager? – Co sądzisz o nowym menedżerze?
I can’t make anything of these instructions. – Nie potrafię zrozumieć tych instrukcji.
Make off i make off with – uciekać oraz uciec ze skradzioną rzeczą
Make off oznacza szybko odejść lub uciec. Dodanie with zmienia sens na „ukraść coś i uciec z tym”.
The thieves made off before the police arrived. – Złodzieje uciekli, zanim przyjechała policja.
Someone made off with my phone. – Ktoś ukradł mój telefon i uciekł.
Podobne znaczenie ma make away with, które również opisuje kradzież i szybkie zabranie przedmiotu: The burglars made away with several paintings.
Make up for, make over i make into
Make up for oznacza wynagrodzić stratę lub naprawić negatywny skutek. Make over odnosi się do zmiany wyglądu osoby albo miejsca, a make into – do przekształcenia jednej rzeczy w inną.
I’ll work extra hours to make up for the time I lost. – Będę pracować po godzinach, żeby nadrobić stracony czas.
They made over the old kitchen. – Przerobili starą kuchnię.
They made the garage into a small studio. – Zmienili garaż w małą pracownię.
Przy make up for zaimek również może pojawić się w środku, gdy konstrukcja jest rozdzielna: She made it up to me. – Zrekompensowała mi to.
Jak rozpoznawać i zapamiętywać nowe konstrukcje?
Podczas nauki nie wystarczy rozpoznać znaczenie w słowniku. Sprawdź także, gdzie może pojawić się dopełnienie i czy konstrukcja ma więcej niż jedno znaczenie. Pomaga następujący tok pracy:
- Przeczytaj całe zdanie i ustal znaczenie na podstawie kontekstu.
- Sprawdź, czy czasownik jest rozdzielny, czy nierozdzielny.
- Zapisz konstrukcję razem z typowym dopełnieniem, na przykład make it up lub make up for lost time.
- Ułóż własne zdanie i użyj go później w rozmowie albo krótkiej wypowiedzi.
Warto też zapamiętać kilka par znaczeniowych, które łatwo pomylić:
- make up – zmyślić coś albo pogodzić się z kimś.
- make out – rozpoznać coś z trudem, poradzić sobie lub całować się.
- make off – szybko uciec.
- make off with – ukraść coś i uciec z tym.
- make for – kierować się w stronę czegoś albo przyczyniać się do określonego rezultatu.
Najczęstsze błędy
W tych konstrukcjach powtarzają się trzy problemy. Zwróć uwagę na następujące przykłady:
- Tłumaczenie słowo po słowie – make up nie oznacza automatycznie „robić do góry”, lecz może znaczyć „zmyślić” albo „pogodzić się”.
- Zła pozycja zaimka – mówimy make it up, a nie make up it.
- Pomylenie podobnych konstrukcji – make off oznacza ucieczkę, natomiast make off with wskazuje na kradzież.
- Niepoprawna forma czasu przeszłego – używamy made, na przykład She made up a story, a nie She maked up a story.
Najlepsze rezultaty daje nauka całych fraz wraz z przykładowym zdaniem. Kiedy zapamiętasz make it up, make up for lost time czy make do with what we have, łatwiej odtworzysz poprawną konstrukcję podczas rozmowy.
