Nieregularna liczba mnoga w języku angielskim nie zawsze powstaje przez dodanie końcówki -s lub -es. W wielu często używanych słowach zmienia się samogłoska, pojawia się zupełnie inna forma albo rzeczownik pozostaje niezmieniony. Najłatwiej uczyć się tych par w krótkich zdaniach i grupach według wzorca.
Najczęstsze nieregularne formy
Większość angielskich rzeczowników policzalnych tworzy liczbę mnogą regularnie. Wyjątki są jednak bardzo częste w codziennej komunikacji, dlatego warto zapamiętać je jako gotowe pary. Część z nich powstała wskutek dawnych zmian wymowy, które utrwaliły się w języku.
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Logika zmiany |
|---|---|---|
| child | children | całkowicie zmieniona końcówka |
| foot | feet | oo zmienia się w ee |
| tooth | teeth | oo zmienia się w ee |
| goose | geese | oo zmienia się w ee |
| man | men | a zmienia się w e |
| woman | women | zmiana samogłoski i wymowy |
| mouse | mice | zmiana samogłoski |
Do tej grupy należą też person – people oraz person – persons. Forma people jest typowa w codziennym znaczeniu „ludzie”. Persons pojawia się głównie w formalnych tekstach, przepisach i sformułowaniach odnoszących się do określonych osób. Nie należy tworzyć formy childrens, ponieważ liczba mnoga od child to children.
Zero plural i końcówka -f lub -fe
Rzeczowniki o niezmienionej formie
Zero plural oznacza, że liczba pojedyncza i mnoga wyglądają tak samo. O tym, czy chodzi o jedną rzecz, czy o kilka, informują kontekst, liczebnik oraz czasownik.
Najczęstsze przykłady zero plural to:
- sheep
- fish
- deer
- aircraft
- species
Powiesz więc one sheep, ale także two sheep. W przypadku fish forma mnoga jest zwykle używana, gdy mowa o rybach ogólnie. Fishes może oznaczać różne gatunki ryb. Podobnie species zachowuje tę samą postać w obu liczbach.
Kiedy -f zmienia się w -ves?
W wielu rzeczownikach zakończonych na -f lub -fe liczba mnoga powstaje przez zmianę f na v i dodanie -es. Nie jest to jednak reguła bez wyjątków, dlatego konkretne słowo trzeba czasem sprawdzić w słowniku.
- Rozpoznaj rzeczownik zakończony na -f lub -fe.
- Zmień końcowe f na v.
- Dodaj końcówkę -es.
Przykłady to knife – knives, life – lives, leaf – leaves oraz wife – wives. Niektóre wyrazy przyjmują jednak zwykłe -s, na przykład roof – roofs, chief – chiefs i belief – beliefs. W przypadku scarf spotyka się obie formy: scarves i scarfs.
Plurale łacińskie i greckie
Niektóre słowa używane zwłaszcza w języku akademickim zachowują liczbę mnogą odziedziczoną z łaciny lub greki. W codziennym angielskim część z nich ma również zanglicyzowane warianty. Wybór zależy od słowa, znaczenia i rejestru wypowiedzi.
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Pochodzenie lub wzorzec |
|---|---|---|
| analysis | analyses | greckie zakończenie -is → -es |
| crisis | crises | greckie zakończenie -is → -es |
| medium | media | łacińskie -um → -a |
| cactus | cacti lub cactuses | łaciński wariant i forma angielska |
W podobny sposób tworzy się między innymi criterion – criteria, phenomenon – phenomena oraz thesis – theses. W tekstach naukowych częściej spotkasz formy klasyczne, takie jak criteria czy phenomena. W mniej formalnym języku mogą występować formy zanglicyzowane, ale nie każda z nich jest równie rozpowszechniona.
Rzeczowniki niepoliczalne – częsta pułapka
Nieregularna liczba mnoga to nie to samo co brak liczby mnogiej. Rzeczowniki niepoliczalne, czyli uncountable nouns, oznaczają substancje, zbiory, pojęcia lub rzeczy traktowane jako całość. Nie liczy się ich bezpośrednio za pomocą one, two i nie dodaje do nich zwykle końcówki -s.
Do często używanych rzeczowników niepoliczalnych należą:
| Rzeczownik | Niepoprawna forma | Poprawna konstrukcja |
|---|---|---|
| information | informations | a piece of information |
| advice | advices | a piece of advice |
| furniture | furnitures | a piece of furniture |
| luggage | luggages | a piece of luggage |
Dlatego poprawne są zdania This information is useful oraz I need two pieces of information. Nie powiemy informations. Tak samo furniture łączy się z czasownikiem w liczbie pojedynczej, nawet gdy mowa o kilku meblach.
Podobny mechanizm dotyczy wyrazów money, equipment i homework. Do określania liczby służą konstrukcje typu a piece of, two pieces of albo inne rzeczowniki policzalne, na przykład two items of equipment. Z kolei scissors, trousers i jeans występują w formie mnogiej, dlatego mówimy a pair of scissors oraz two pairs of trousers.
Na uwagę zasługuje też news. Wygląda jak liczba mnoga, ale gramatycznie zachowuje się jak liczba pojedyncza: The news is surprising. Gdy chcesz wskazać pojedynczą wiadomość, użyj wyrażenia a piece of news.
Rzeczowniki złożone i inne ważne wyjątki
W rzeczownikach złożonych liczbę mnogą najczęściej tworzy się przy tym członie, który niesie główne znaczenie rzeczownikowe. Dlatego poprawne formy wyglądają tak:
- mother-in-law – mothers-in-law
- passer-by – passers-by
- runner-up – runners-up
- editor-in-chief – editors-in-chief
Zapamiętaj również, że liczba mnoga od person to najczęściej people, a nie peoples. Forma peoples może pojawić się wtedy, gdy mowa o różnych narodach lub grupach etnicznych. Warto rozróżniać też fruit i fruits. Pierwsza forma odnosi się zwykle do owoców ogólnie, druga może wskazywać na różne gatunki lub rodzaje.
Najlepszy sposób nauki to zapisywanie całych zdań, na przykład My feet are cold, These criteria are clear albo There are two mice in the attic. Dzięki temu zapamiętasz nie tylko samą formę, lecz także jej użycie z czasownikiem i określnikiem. Gdy masz wątpliwość, sprawdź hasło w słowniku, zwłaszcza przy słowach pochodzenia łacińskiego oraz rzeczownikach zakończonych na -f i -fe.
