W języku angielskim liczba mnoga rzeczowników powstaje najczęściej przez dodanie końcówki -s, ale końcówka wyrazu może wymagać formy -es albo -ies. Część rzeczowników ma formy nieregularne, a niektóre występują wyłącznie w liczbie pojedynczej lub mnogiej.
Podstawowe zasady tworzenia liczby mnogiej
Większość rzeczowników regularnych otrzymuje końcówkę -s. Dotyczy to między innymi słów dog, sister i plant: one dog – six dogs, a sister – many sisters, one plant – several plants.
Forma liczby mnogiej zależy jednak od zakończenia rzeczownika w liczbie pojedynczej. Najczęstsze reguły przedstawia tabela:
| Końcówka l.poj. | Zasada | Przykłady |
|---|---|---|
| Większość końcówek | Dodaj -s. | book – books, car – cars, plant – plants |
| -s, -ss, -z, -sh, -ch, -x | Dodaj -es. W niektórych słowach podwaja się końcowe z. | bus – buses, glass – glasses, quiz – quizzes, box – boxes |
| Spółgłoska + -y | Zmień -y na -ies. | city – cities, baby – babies, party – parties |
| Samogłoska + -y | Zachowaj -y i dodaj -s. | boy – boys, toy – toys, day – days |
W przypadku końcówki -o nie ma jednej reguły obowiązującej dla wszystkich słów. Część rzeczowników przyjmuje -es, na przykład potato – potatoes, tomato – tomatoes i hero – heroes. Inne otrzymują tylko -s: photo – photos, radio – radios, piano – pianos. W niektórych przypadkach spotyka się obie formy, na przykład volcanoes i volcanos.
Podobnie wygląda odmiana rzeczowników zakończonych na -f lub -fe. W wielu słowach końcówka zmienia się na -ves:
- wife – wives
- wolf – wolves
- knife – knives
- leaf – leaves
Nie jest to jednak reguła bez wyjątków. Rzeczowniki roof, chef i belief tworzą liczbę mnogą przez zwykłe dodanie -s: roofs, chefs, beliefs.
Rzeczowniki nieregularne
Niektóre rzeczowniki nie przyjmują typowej końcówki, lecz zmieniają samogłoskę, cały rdzeń albo formę końcową. Tych wyrazów trzeba uczyć się razem z ich liczbą mnogą.
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Typ |
|---|---|---|
| man | men | zmiana samogłoski |
| woman | women | zmiana samogłoski |
| child | children | nieregularna końcówka |
| person | people | całkowita zmiana formy |
| tooth | teeth | zmiana samogłoski |
| foot | feet | zmiana samogłoski |
| mouse | mice | zmiana samogłoski |
| goose | geese | zmiana samogłoski |
| ox | oxen | nieregularna końcówka |
| sheep | sheep | forma niezmieniona |
| deer | deer | forma niezmieniona |
| species | species | forma niezmieniona |
Rzeczownik fish najczęściej zachowuje tę samą formę: one fish – five fish. Forma fishes jest używana przede wszystkim wtedy, gdy mowa o różnych gatunkach ryb. Podobnie cheese jest zwykle rzeczownikiem niepoliczalnym, ale cheeses może oznaczać różne rodzaje sera.
Formy pochodzenia łacińskiego i greckiego
Wiele rzeczowników zapożyczonych z łaciny lub greki zachowuje tradycyjne końcówki liczby mnogiej. W języku angielskim coraz częściej występują też formy zangielszczone, dlatego niektóre słowa mają więcej niż jeden wariant.
Najczęstsze schematy wyglądają następująco:
- Końcówka -us zmienia się często w -i – cactus – cacti, alumnus – alumni.
- Niektóre rzeczowniki na -us przyjmują jednak -es – virus – viruses, octopus – octopuses. Spotyka się także formy cactuses i hippopotamuses.
- Końcówka -is zmienia się w -es – analysis – analyses, axis – axes.
- Końcówka -ix może zmienić się w -ices – vortex – vortices.
- Końcówka -on przyjmuje często formę -a – criterion – criteria, phenomenon – phenomena.
- Końcówka -um również może zmienić się w -a – bacterium – bacteria, datum – data.
Pluralia tantum – rzeczowniki używane tylko w liczbie mnogiej
Pluralia tantum to rzeczowniki, które nie mają zwykłej formy liczby pojedynczej. Często oznaczają przedmioty złożone z dwóch części, ale nie jest to warunek dotyczący każdego wyrazu w tej grupie.
Przykłady takich rzeczowników to:
- scissors – nożyczki
- trousers – spodnie
- jeans – dżinsy
- shorts – spodenki
Z tymi rzeczownikami używa się czasownika w liczbie mnogiej oraz zaimka they: These scissors are sharp i They are on the table. Nie tworzymy form typu scissorses. Gdy chcemy wskazać jedną sztukę, możemy powiedzieć na przykład a pair of scissors lub a pair of trousers.
Singularia tantum – rzeczowniki używane tylko w liczbie pojedynczej
Singularia tantum to rzeczowniki występujące tylko w liczbie pojedynczej. W tej grupie znajdują się między innymi rzeczowniki niepoliczalne, nazwy substancji, pojęć abstrakcyjnych i zbiorów.
Najczęstsze przykłady to:
- news – wiadomości
- furniture – meble
- money – pieniądze
- knowledge – wiedza
- hair – włosy
- livestock – żywy inwentarz
Mimo końcówki -s rzeczownik news jest gramatycznie pojedynczy: The news is good. Z pozostałymi przykładami także używa się czasownika w liczbie pojedynczej oraz zaimka it: The furniture is new i It is expensive. Nie tworzymy zwykle form furnitures ani moneys. Można natomiast powiedzieć pieces of furniture lub amounts of money, gdy trzeba wskazać poszczególne elementy albo ilości.
Jak utrwalać liczby pojedynczą i mnogą?
Najpierw opanuj regularne końcówki -s, -es i -ies, a następnie zapisuj nieregularne rzeczowniki razem z pełnymi przykładami. Forma child – children zapamiętuje się łatwiej w zdaniu There are three children in the room niż jako oderwaną parę słów.
W razie wątpliwości sprawdź nie tylko samą końcówkę, lecz także to, czy rzeczownik jest policzalny, niepoliczalny, używany wyłącznie w liczbie pojedynczej albo wyłącznie w mnogiej. To pozwala poprawnie dobrać zarówno formę rzeczownika, jak i czasownik.
