W pytaniach o podmiot zaimek who lub what zastępuje wykonawcę czynności, dlatego nie używamy operatora do/does/did. W pytaniach o dopełnienie pytamy o obiekt czynności, więc operator pojawia się przed podmiotem. Porównaj: Who broke the vase? oraz What did you break?
Jak rozpoznać oba typy pytań?
Podmiot to osoba lub rzecz, która wykonuje czynność. Dopełnienie oznacza osobę lub rzecz, na którą ta czynność jest skierowana. W pytaniu Who broke the vase? nie znamy osoby, która stłukła wazon, więc who jest podmiotem. W zdaniu What did you break? podmiotem jest you, a pytamy o dopełnienie, czyli o rzecz, którą ta osoba stłukła.
Budowa pytań o podmiot i dopełnienie
W pytaniach o podmiot zaimek pytający zajmuje miejsce wykonawcy czynności. Po who lub what występuje czasownik, a szyk przypomina zdanie twierdzące. W pytaniach o dopełnienie podmiot nadal znajduje się w zdaniu, dlatego trzeba zastosować operator właściwy dla danego czasu.
| Typ pytania | Szyk | Operator | Przykład |
|---|---|---|---|
| Pytanie o podmiot | Who/What + czasownik + reszta zdania | Nie | Who likes this song? |
| Pytanie o dopełnienie | Who/What + operator + podmiot + czasownik | Tak | What do you like? |
| Pytanie o podmiot w Past Simple | Who/What + czasownik w formie przeszłej | Nie | Who opened the door? |
| Pytanie o dopełnienie w Past Simple | Who/What + did + podmiot + czasownik | Tak | What did Anna open? |
Dlatego forma Who does like pizza? nie jest zwykłym pytaniem o podmiot. Poprawne pytanie brzmi Who likes pizza? Operator does byłby potrzebny wtedy, gdybyśmy pytali o dopełnienie, na przykład: What does Tom like?
Wyjątkiem jest czasownik to be. Nie używa on operatora do/does/did. Mówimy więc Who is ready? oraz Who is Mary talking to?
Jak zbudować właściwe pytanie?
Przy przekształcaniu zdania zastosuj trzy proste kroki:
- Znajdź czasownik i ustal, kto wykonuje opisaną czynność.
- Sprawdź, czy pytasz o wykonawcę czynności, czy o jej odbiorcę albo obiekt.
- Jeśli pytasz o wykonawcę, użyj szyku Who/What + czasownik. Jeśli pytasz o obiekt, wstaw operator przed podmiotem.
Na przykład ze zdania Lucy bought a new jacket. utworzymy dwa różne pytania. Who bought a new jacket? pyta o podmiot, więc nie ma operatora. What did Lucy buy? pyta o dopełnienie, dlatego pojawia się did, a główny czasownik wraca do formy podstawowej buy.
Ćwiczenia – pytania o podmiot i dopełnienie
Uzupełnij lub przekształć zdania. Najpierw spróbuj rozwiązać je samodzielnie, a dopiero potem sprawdź odpowiedzi:
- Who ___ this computer? Uzupełnij pytanie na podstawie zdania Mark uses this computer.
- What ___ Emma watch every evening? Uzupełnij pytanie na podstawie zdania Emma watches documentaries every evening.
- Who ___ the window? Ułóż pytanie na podstawie zdania Peter broke the window.
- What ___ they buy yesterday? Uzupełnij pytanie na podstawie zdania They bought a new table yesterday.
- Who ___ your sister at the station? Uzupełnij pytanie na podstawie zdania Tom met your sister at the station.
- Who ___ the answer? Ułóż pytanie na podstawie zdania Julia knows the answer.
Poprawne odpowiedzi wraz z uzasadnieniem wyglądają tak:
- Who uses this computer? Pytamy o podmiot, więc nie dodajemy does. Czasownik ma końcówkę -s.
- What does Emma watch every evening? Pytamy o dopełnienie, dlatego używamy does, a czasownik ma formę watch.
- Who broke the window? Pytamy o osobę wykonującą czynność. Nie stosujemy did.
- What did they buy yesterday? Pytamy o obiekt czynności, więc potrzebny jest operator did.
- Who met your sister at the station? Pytamy o podmiot, dlatego who od razu łączy się z czasownikiem met.
- Who knows the answer? Pytamy o podmiot. Operator does jest zbędny, a czasownik pozostaje w formie knows.
Najlepszy sposób na utrwalenie tej zasady to tworzenie dwóch pytań do jednego zdania: jednego o wykonawcę czynności i drugiego o jej obiekt. Taka krótka analiza podczas pisania lub czytania pomaga szybko rozpoznać, czy operator jest potrzebny.
