Słowotwórstwo angielski – ćwiczenia i praktyczne wskazówki

Słowotwórstwo angielskie, czyli word formation, polega na przekształcaniu słowa bazowego w inną część mowy albo na zmianie jego znaczenia za pomocą przedrostków i przyrostków. W zadaniach egzaminacyjnych najpierw rozpoznaj, czego wymaga zdanie, a dopiero potem dobierz formę i sprawdź jej pisownię.

Przyrostki w słowotwórstwie angielskim

Poniższa tabela jest krótką ściągą. Przykłady pokazują typowe, ale nie jedyne zastosowania danych końcówek. O wyborze formy zawsze decyduje kontekst zdania.

Znaczenie mogą zmieniać także przedrostki, na przykład un-, dis- i im-. Formy happy i unhappy mają przeciwne znaczenie, a do i undo pokazują zmianę sensu czasownika.

Ćwiczenia z lukami

Uzupełnij każde zdanie właściwą formą słowa podanego w nawiasie. Nie tłumacz zdania słowo po słowie. Najpierw sprawdź, jaka część mowy pasuje do luki.

1. The politician’s _______ to connect with young people boosted her popularity. (ABLE)
2. Many animals have unique ways of _______ themselves against predators. (DEFEND)
3. His _______ of medieval history is impressive. (KNOW)
4. The _______ of the new engine exceeded our expectations. (PERFORM)
5. Her _______ in the stock market paid off. (INVEST)
6. The teacher encouraged _______ thinking in problem-solving. (CREATE)
7. They endured many _______ during their trek through the mountains. (HARD)
8. The beauty of the _______ landscape inspired many artists. (NATURE)
9. The company is known for its _______ approach to software development. (INNOVATE)
10. She gave a _______ explanation of the problem. (BEAUTY)

Klucz odpowiedzi i wyjaśnienia

Sprawdź nie tylko sam wyraz, lecz także jego funkcję w zdaniu:

1. ability – po zaimku dzierżawczym politician’s potrzebny jest rzeczownik. Forma powstaje przez dodanie przyrostka -ity.
2. defending – po konstrukcji ways of występuje czasownik z końcówką -ing.
3. knowledge – po zaimku dzierżawczym his potrzebny jest rzeczownik. Nie jest to proste dodanie końcówki do całego słowa know.
4. performance – po rodzajniku the oraz przed konstrukcją czasownikową pasuje rzeczownik oznaczający działanie lub wynik.
5. investment – po her potrzebny jest rzeczownik. Końcówka -ment tworzy nazwę czynności lub jej rezultatu.
6. creative – przed rzeczownikiem thinking potrzebny jest przymiotnik, dlatego właściwa forma to creative.
7. hardships – po many występuje policzalny rzeczownik w liczbie mnogiej. Forma hardship otrzymuje końcówkę liczby mnogiej -s.
8. natural – przed rzeczownikiem landscape potrzebny jest przymiotnik. Nature zmienia się w natural.
9. innovative – przed rzeczownikiem approach potrzebny jest przymiotnik. Forma innovate przechodzi w innovative.
10. beautiful – przed rzeczownikiem explanation potrzebny jest przymiotnik. W pisowni beauty końcowe y zmienia się na i, a następnie pojawia się -ful.

Na co uważać w zadaniach?

Przed wpisaniem odpowiedzi wykonaj trzy szybkie kroki: określ część mowy, sprawdź znaczenie słowa i skontroluj pisownię. Najczęstsze pułapki to:

• Zmiana y na i – beauty → beautiful, happy → happily, ale po samogłosce zachowujemy y, jak w enjoy → enjoyable.
• Podwajanie spółgłoski – w niektórych formach, szczególnie przy dodawaniu końcówek, zapis może wymagać podwojenia końcowej spółgłoski, dlatego trzeba znać konkretną formę wyrazu.
• Mylenie części mowy – po the może wystąpić rzeczownik, ale przed rzeczownikiem często potrzebny jest przymiotnik. Sam rodzajnik nie wystarcza do rozstrzygnięcia, więc sprawdź całe zdanie.
• Pomijanie liczby mnogiej – po many, several i liczbach większych niż jeden zwykle potrzebny jest rzeczownik w liczbie mnogiej.

Najlepszy sposób nauki to rozwiązać zadania bez zaglądania do tabeli, a następnie przeanalizować każdy błąd. W słowotwórstwie liczy się jednocześnie znaczenie, część mowy i poprawny zapis.