Tryb rozkazujący w języku angielskim tworzymy bardzo prosto: używamy czasownika w formie podstawowej, bez „to” i bez podmiotu. Twierdzenie ma postać Open the door!, przeczenie – Don’t open the door!, a propozycja – Let’s open the door!
Czym jest tryb rozkazujący?
Tryb rozkazujący, czyli imperative mood, służy do wydawania poleceń, formułowania próśb i przekazywania instrukcji. W zdaniu używamy tak zwanego bare infinitive, czyli gołego bezokolicznika.
Oznacza to, że czasownik występuje bez słowa to i bez podmiotu you:
Open the door! – Otwórz drzwi!
Sit down. – Usiądź.
Forma to open oznacza „otworzyć”, ale nie tworzy angielskiego trybu rozkazującego. Dlatego mówimy Open the door!, a nie To open the door!.
Jak tworzyć zdania rozkazujące?
W zależności od znaczenia stosujemy trzy podstawowe konstrukcje:
| Rodzaj | Struktura | Przykład |
|---|---|---|
| Twierdzenie | czasownik w formie podstawowej | Open the door! |
| Przeczenie | Don’t + czasownik | Don’t touch it! |
| Propozycja | Let’s + czasownik | Let’s go! |
Przeczenie tworzymy za pomocą don’t, czyli skróconej formy do not. Pełna forma brzmi bardziej formalnie lub stanowczo:
Don’t listen to him. – Nie słuchaj go.
Do not enter. – Nie wchodzić.
Gdy proponujesz coś grupie, użyj let’s, czyli skrótu od let us. Po tym wyrażeniu również występuje czasownik w formie podstawowej:
Let’s watch a film. – Obejrzyjmy film.
Let’s not argue. – Nie kłóćmy się.
Aby polecenie zabrzmiało uprzejmiej, możesz dodać please na początku lub na końcu zdania. W prośbach często stosuje się też konstrukcję Could you…?:
Bring me a cup of coffee, please. – Przynieś mi proszę filiżankę kawy.
Could you open the window, please? – Czy mógłbyś otworzyć okno?
Ćwiczenia z trybu rozkazującego
Uzupełnij zdania lub wybierz właściwą odpowiedź. Zwróć uwagę na zdania twierdzące, przeczenia i propozycje z let’s:
- Wybierz poprawną formę: ___ the window, please. (Open / To open / Opening)
- Uzupełnij przeczenie: ___ touch that wire. It is dangerous.
- Przekształć zdanie w polecenie: You sit down.
- Wybierz poprawną formę: ___ go to the cinema. (Let’s / Let / Let we)
- Uzupełnij zdanie propozycją: ___ have some tea.
- Przekształć zdanie w przeczenie: Touch the painting.
- Wybierz poprawną formę: ___ the instructions carefully. (Read / To read / You reading)
- Uzupełnij formalne polecenie: ___ enter this room.
- Przekształć zdanie w uprzejmą prośbę z please: Close the door.
- Uzupełnij zdanie: ___ not make so much noise. (Let’s / Let / We’re)
Odpowiedzi
Sprawdź rozwiązania dopiero po wykonaniu wszystkich zadań:
- Open the window, please.
- Don’t touch that wire. It is dangerous.
- Sit down.
- Let’s go to the cinema.
- Let’s have some tea.
- Don’t touch the painting.
- Read the instructions carefully.
- Do not enter this room.
- Close the door, please.
- Let’s not make so much noise.
Na co uważać?
Najczęstsze błędy wynikają z dodawania niepotrzebnych słów. Zapamiętaj te zasady:
- Nie dodawaj to przed czasownikiem – poprawnie: Touch the screen!, nie: To touch the screen!
- Nie dodawaj podmiotu you – poprawnie: sit down, nie: You sit down.
- Twórz przeczenia za pomocą don’t lub formalnego do not – po nich występuje forma podstawowa czasownika.
- Pisz let’s z apostrofem, gdy proponujesz coś grupie – Let’s start.
Najważniejszy schemat jest krótki: czasownik w twierdzeniu, don’t + czasownik w przeczeniu oraz let’s + czasownik w propozycji.
