Angielski alfabet ma 26 liter, a ich nazwy różnią się od polskich. Trzeba też odróżnić nazwę litery używaną przy literowaniu od dźwięku, który ta litera reprezentuje w konkretnym słowie. Alfabet angielski nie zawiera znaków diakrytycznych. Poniższa tabela pokazuje wymowę liter w zapisie IPA oraz przybliżony zapis pomocny dla osób początkujących.
Wymowa angielska alfabetu – tabela liter
IPA, czyli Międzynarodowy Alfabet Fonetyczny, pozwala dokładnie zapisać dźwięki mowy. Polski zapis jest łatwiejszy do odczytania, ale nie oddaje wszystkich różnic artykulacyjnych. W tabeli uwzględniono najważniejsze rozbieżności między British English (BrE) i American English (AmE).
| Litera | Wymowa IPA | Uproszczona wymowa (PL) |
|---|---|---|
| A | /eɪ/ | ej |
| B | /biː/ | bi |
| C | /siː/ | si |
| D | /diː/ | di |
| E | /iː/ | i |
| F | /ɛf/ | ef |
| G | /dʒiː/ | dżi |
| H | /eɪtʃ/ | ejcz |
| I | /aɪ/ | aj |
| J | /dʒeɪ/ | dżej |
| K | /keɪ/ | kej |
| L | /ɛl/ | el |
| M | /ɛm/ | em |
| N | /ɛn/ | en |
| O | BrE /əʊ/, AmE /oʊ/ | oł |
| P | /piː/ | pi |
| Q | /kjuː/ | kju |
| R | BrE /ɑː/, AmE /ɑɹ/ | ar |
| S | /ɛs/ | es |
| T | /tiː/ | ti |
| U | /juː/ | ju |
| V | /viː/ | wi |
| W | /ˈdʌbəl juː/ | dabliu |
| X | /ɛks/ | eks |
| Y | /waɪ/ | łaj |
| Z | BrE /zɛd/, AmE /ziː/ | zed lub zi |
Dwukropek w zapisie IPA, na przykład w /iː/, oznacza dłuższą artykulację samogłoski. Zapis tabeli dotyczy nazw liter. W słowach te same znaki mogą oznaczać inne dźwięki, a czasem kilka liter tworzy jeden dźwięk.
Które litery sprawiają najwięcej trudności?
Najczęstsze błędy wynikają z przenoszenia polskich przyzwyczajeń na angielski. Szczególną uwagę zwróć na następujące litery:
- V i W – V wymawia się /viː/, czyli w przybliżeniu „wi”, natomiast W ma znacznie dłuższą nazwę /ˈdʌbəl juː/, „dabliu”.
- H – nazwa litery brzmi /eɪtʃ/, czyli „ejcz”, a nie „ha”.
- Y – wymawia się /waɪ/, w przybliżeniu „łaj”, nie „igrek”. W słowach Y może pełnić funkcję samogłoski lub spółgłoski.
- Z – w British English najczęściej mówi się „zed” /zɛd/, a w American English „zi” /ziː/.
Różnice regionalne dotyczą też litery R. W wielu pozycjach brytyjska wymowa nie zawiera wyraźnego /r/, podczas gdy w amerykańskiej odmianie słyszy się je jako /ɑɹ/. Litera O również brzmi nieco inaczej: w BrE stosuje się /əʊ/, a w AmE /oʊ/.
Dlaczego nazwa litery nie wystarcza?
Znajomość alfabetu nie oznacza jeszcze znajomości wymowy wszystkich słów. Litera A w nazwie alfabetu brzmi /eɪ/, ale w różnych wyrazach może reprezentować inne dźwięki. Podobnie jedna głoska może być zapisywana na kilka sposobów. Dlatego przy nowych słowach sprawdzaj transkrypcję i nagranie w słowniku, zamiast odczytywać wyraz wyłącznie na podstawie pisowni.
Kiedy przydaje się literowanie po angielsku?
Spelling, czyli literowanie, pomaga wtedy, gdy rozmówca musi zapisać podaną przez nas informację. Najczęściej dotyczy to takich sytuacji:
- Rozmowa telefoniczna – przeliterowanie nazwiska, imienia lub nazwy firmy.
- Adres e-mail – podanie kolejnych liter bez ryzyka pomylenia podobnie brzmiących słów.
- Hotel lub lotnisko – potwierdzenie danych osobowych albo numeru rezerwacji.
- Praca i obsługa klienta – zapisanie nazwy produktu, miejscowości lub danych kontrahenta.
Przydatne zwroty to How do you spell it?, czyli „Jak to się pisze?”, oraz Could you spell that, please? – „Czy możesz to przeliterować?”. Odpowiadając, wypowiadasz każdą literę osobno, na przykład B-O-O-K oznacza /biː əʊ əʊ keɪ/.
Jak ćwiczyć wymowę alfabetu?
Najlepsze efekty daje połączenie słuchania z głośnym powtarzaniem. Krótkie ćwiczenie może wyglądać tak:
- Wybierz British English albo American English i trzymaj się jednego wariantu na początku nauki.
- Odsłuchaj cały alfabet w słowniku lub nagraniu przygotowanym przez native speakera.
- Powtarzaj litery pojedynczo, zwracając uwagę na V, W, H, Y oraz Z.
- Przeliteruj własne imię, nazwisko i adres e-mail, a następnie nagraj swoją wypowiedź.
Piosenka Alphabet Song pomaga zapamiętać kolejność liter, ale poprawność wymowy najlepiej sprawdzać na nagraniach i w słownikach zawierających transkrypcję IPA. Regularne literowanie kilku codziennych słów szybko utrwala nazwy liter i ułatwia komunikację.